Hızırşah Köyü
Bir kilise, bir okul,
birkaç dut ağacı.
Atölyemizin içinde durduğu Hızırşah, Datça'nın iç tarafında küçük bir köy. Ama küçüklüğü onun zayıflığı değil — tam tersi: her taşı yerine yerli yerinde duran, yüzyılları üst üste yığmış bir köy.
Datça merkeze 6 km, denize bir nefes uzak
Hızırşah, Datça yarımadasının iç tarafında, ilçe merkezine 6 km uzaklıkta küçük bir köy. Reşadiye (Liman) tarafından gelirken yolun sol tarafına dökülen bir vadinin içinde. Etrafı eski badem bahçeleri, dut ağaçları ve mor çiçekli adaçayı tarlalarıyla çevrili.
Taksiarhon Kilisesi — köyün hafızası
Köy merkezinde 19. yüzyıldan kalma Taksiarhon (Başmelek Mihail) Kilisesi var. Köyün eski adına atfen kilisenin etrafında oluşmuş daireler hâlâ köy meydanını tanımlıyor. Kapısı çoğu zaman kapalı; ama köy yaşlıları kilisenin kuzeydoğusundaki çeşmenin ipek atölyesinin yolu üstünde olduğunu söyler.
1923 mübadelesi ve sessizleşme
Hızırşah, mübadeleye kadar büyük ölçüde Rum nüfuslu bir köydü. Lozan Mübadelesi ile köyün eski sakinleri Yunanistan'a gitti, yerlerine Girit, Selanik ve İstanköy'den gelen muhacirler yerleşti. Bu kırılma noktasında pek çok zanaat — özellikle ipek dokumacılığı — kuşaktan kuşağa aktarılamadan eridi. Köy, taş mimarisi ve kilisesiyle eski hâlinden bir izlenim taşımaya devam etti.
Eski köy okulu — atölyenin doğduğu yer
1940'larda inşa edilen iki sınıflı taş köy okulu, on yıllarca köyün çocuklarına eğitim verdi. Köy nüfusunun azalmasıyla okul kapatıldı, yıllarca boş kaldı. 2010'lu yıllarda Datça Kaymakamlığı ve İŞKUR'un desteğiyle restore edilerek bir ipek dokuma atölyesine dönüştürüldü. Bugün eski yazı tahtasının asıldığı duvarda, Özlem'in tezgâhı duruyor.
Bahar — badem çiçeği festivali
Şubat sonu-Mart başında Datça'nın ünlü badem çiçekleri açtığında, festival turlarının önemli duraklarından biri Hızırşah ve atölyemizdir. Misafir kabul ettiğimiz en sıcak günler bu zaman olur — köyün taş sokaklarında yürüyen, dokuma tezgâhının sesini ilk defa duyan ziyaretçilerle dolu bir bahar.
Bir aslan, bir kuyu, bir hikâye
Köyün adı, halk arasında köyün sahibi olduğu söylenen efsanevî bir karakterden, Hızırşah'tan gelir. Köy çeşmesinde aslan figürü, kilisede mübadele öncesinden kalma yazıtlar, eski mektep duvarında çocuk çizimleri — Hızırşah, bir köyden çok bir hafıza katmanı.
Köye nasıl gelinir?
Datça merkezden Reşadiye yönüne çıkın, ana yolda yaklaşık 6 km sonra sağda "Hızırşah" tabelası görünür. İkinci asfalt yol sizi köyün meydanına götürür. Atölye, köy meydanından kilise yönüne yürürken yolun solunda — eski tek katlı taş okul binası.
Gelmeden önce Instagram'dan haberleşmek iyi olur — Özlem bazen tarlada, bazen festival sahasında oluyor.